📌ترسناکترین کابوسها در مورد وضعیت آب در ایران حالا دارد به واقعیت بدل میشود: زمانی پیشبینی میشد جنگ آب میان کشورها رخ بدهد و حالا جنگ آب میان استانها و شهرهای ایران، رخ نشان داده و این یعنی آینده میتواند به مراتب ترسناکتر از چیزی باشد که گمان میکنیم.
📌چرا کشوری که دست کم برای دو هزاره، سیستم قناتها و کاریزها داشت که آب را به میزانِ کافی و سازگار با تواناییِ جایگزینیِ محیط زیست به شهرها و روستاها انتقال میداد، به جایی رسیده که دیگر نمیتواند حتی آب شُرب کافی برای شهروندانش تامین کند، تا چه برسد به آب مورد نیاز برای صنعت و کشاورزی؟
📌بررسی شاخص سرانه آب تجدیدپذیر در هر کشوری، نشانهای است از اینکه در آن کشور به ازای هر نفر چه میزان آبِ تجدیدپذیر (عمدتاً آبهای جاری و نه آبهای زیرزمینی) وجود دارد. شاخص فالکن مارک (The Falkenmark indicator) یکی از شاخصهایی است که در این زمینه مورد استفاده قرار میگیرد و نشان میدهد میزان تنشی که بر منابع آبی در یک کشور وارد میشود، تا چه اندازه بالا است. بر این اساس، کشورهایی که سرانه آبِ تجدیدپذیرِ آنها کمتر از ۱۷۰۰ مترمکعب در سال باشد، در شرایط «تنش آبی» طبقه بندی میشوند.
📌ایران اکنون در شرایط تنش آبی قرار دارد و این در حالی است که اوضاع، پیش از این، اینگونه نبوده است. دادههای «پروژه ایران ۲۰۴۰» در دانشگاه استنفورد در آمریکا نشان میدهد که در سال ۱۹۸۹ میلادی، سرانه آب تجدیدپذیر در ایران، حدود ۲ هزار و ۳۷۰ مترمکعب بوده است. این شاخص، اما در سال ۲۰۱۴ میلادی به حدود ۱۶۴۰ مترمکعب در سال رسیده و ایران (بر اساس تعاریف) وارد شرایط «تنش آبی» شده است. به این ترتیب، به نظر میرسد که تا همین ۱۵ سال پیش، وضعیت آب در ایران کاملا عادی بوده است.
📌بنابراین، مشکل کمبود آب دیگر فقط مشکل کشاورزان نیست، بلکه مشکل همه ایرانیها است و مهمتر از همه اینکه وضعیت روز به روز وخیمتر میشود. اما حالا که فرصت کم است، جدایِ از برنامه ریزیهای درازمدت (از جمله اصلاح نظام آبیاری در بخش کشاورزی، نوسازی سیستم انتقال آب در شهرها و مواردی از این دست) چه برنامه کوتاه مدتی باید داشت؟
📌 یکی از راه حلهای مدیریت آب در شرایطِ بحرانیِ کنونی، ایجاد «پلیس آب» است. این نیروی جدید در ساختار نیروهای انتظامی ایران، میتواند بر استفاده غیرمجاز از منابع آب نظارت داشته باشد و به عنوان مثال، جلوی احداث چاهدغیرمجاز و سوء برداشت از چاهها، و یا مصرف بیش از حد در صنایع و حتی مشترکان خانگی را بگیرد. باید شاخهای رسمی از نیروی انتظامی (همچون «پلیس فتا» یا «اینترپل») تشکیل شود که کارویژه تخصصی آن، نظارت بر موضوعات مرتبط با آب باشد.
مهدی حاتمی
@nirounews
پست های مرتبط
امنیت آب ایران در گروه «نا امن» جهان/ کمیت و کیفیت در خطر است
گزارش تحقیق و تفحص از عملکرد وزارت نیرو به قوه قضائیه ارسال میشود
وزارت نیرو مقصر است؟/ تهدید زباله و شیرابه بر جان آمل و هراز